III. Ahmet 1719’da Topkapı Sarayı bünyesinde kurdurmuş olduğu
kütüphanesi ile Osmanlı kütüphane kültürüne önemli katkılarda bulunmuş
padişahlardandır. Kitap Sipariş Bu kütüphane hem fiziksel özellikleri hem de dermesi
bakımından oldukça görkemli bir kütüphanedir ve Enderun Kütüphanesi olarak
da bilinir.21 I. Mahmut ise; 1740’da Osmanlılardaki ilk halk kütüphanesi niteliği
taşıdığı söylenen Ayasofya Kütüphanesi’ni kurmuştur. I. Abdülhamit, 1780
yılında birçok yabancı gezginin de bahsettiği ve kendi adıyla anılan kütüphaneyi
kurmuştur. Hamidiye Kütüphanesi, İstanbul’da yabancıların da yararlanabildiği kütüphanelerden Edebiyat Kitapları biri olarak ün kazanmıştır.22 III. Mustafa, III. Selim,
Abdülmecit, Abdülaziz ve II. Abdülhamit ise; kütüphaneler kurmalarından çok
dönemlerinde kütüphanelerin içinde yer aldığı eğitim-öğretim kurumlarında ve
vakıf yönetimleri ile ilgili yaptıkları düzenlemelerle, kütüphanelere farklı
özellikler kazandırmışlardır.23 Yapılan bu yeni düzenlemelerin temelinde
Osmanlı Devleti’nin XVIII. yüzyılın başından itibaren24 içinde bulunduğu
askeri, siyasi, ekonomik, ahlaki, kültürel ve sosyal çöküntü yatmaktadır.
XVII. yüzyılın ikinci yarısından itibaren (1678) medrese, külliye, cami,
tekke, mevlevihane ve evlerde kurulan kütüphanelere, kendine özgü mimarisi
olan, Eğitim Kitapları yukarıda adı geçen kurumlardan bağımsız ve tam anlamıyla özgün birer
kütüphane kimliği taşıyan kütüphaneler eklenmiştir. Bu tarzda kurulan
kütüphanelerin ilki ve en önemlisi, Köprülü Mehmet Paşa’nın 1661 yılına
yapımına başlanan ancak vefatından sonra oğlu Köprülü Fazıl Ahmet Paşa
tarafından bitirilen külliyesinden bağımsız olarak kurulan Köprülü
Kütüphanesi’dir. Bu kütüphane ile birlikte Osmanlılarda kütüphane kültürü;
bina, derme, hizmet,Online Kitap Sipariş kullanıcı ve çalışanlar bakımından farklı bir boyut
kazanmıştır.25 Bunun yanı sıra vurgulanması gereken bir diğer önemli nokta,
XVII. yüzyılın sonları ve XVIII. yüzyılın başlarında kurulan külliyelerin
içerisinde kütüphanelerin daha fazla ön plana çıkıyor olmasıdır. Bunun en
önemli nedeni, devletin ekonomik ve sosyal yaşamının giderek bozulmasıdır. Bu
dönemde külliyelerde oldukça masraflı yıllık giderleri olan hastane ve imaretlerin
yerine, kütüphane ve sebiller daha fazla tercih edilmeye başlamıştır.
